تفاوت UVA و UVB چیست؟ کدام اشعه برای پوست مضرتر است؟

وقتی درباره آسیب نور خورشید و انتخاب ضد آفتاب صحبت می‌کنیم، معمولاً با دو اصطلاح UVA و UVB روبه‌رو می‌شویم. هر دو نوعی از اشعه فرابنفش خورشید هستند، اما رفتار و اثر آنها روی پوست یکسان نیست.

فهرست مطالب

UVB بیشتر با آفتاب‌سوختگی ارتباط دارد، در حالی که UVA می‌تواند به لایه‌های عمیق‌تر پوست نفوذ کند و در پیری زودرس و برخی آسیب‌های پوستی نقش داشته باشد. هر دو نوع اشعه در آسیب DNA و افزایش خطر سرطان پوست نقش دارند.

بنابراین انتخاب ضد آفتاب فقط بر اساس عدد SPF کافی نیست. برای محافظت بهتر باید بدانیم SPF عمدتاً درباره UVB چه می‌گوید و برای محافظت در برابر UVA باید به چه نشانه‌هایی روی محصول توجه کنیم.

اشعه فرابنفش یا UV چیست؟

UV مخفف Ultraviolet یا اشعه فرابنفش است. این بخش از تابش خورشید با چشم دیده نمی‌شود، اما می‌تواند روی پوست و چشم اثر بگذارد.

اشعه فرابنفش بر اساس طول موج به UVA، UVB و UVC تقسیم می‌شود. UVC توسط جو زمین جذب می‌شود و در شرایط معمول تابش خورشید به سطح زمین نمی‌رسد؛ بنابراین در مراقبت روزانه از پوست، تمرکز اصلی روی UVA و UVB است.

UVA چیست؟

UVA طول موج بلندتری نسبت به UVB دارد و بخش بزرگی از اشعه فرابنفشی را که به سطح زمین می‌رسد تشکیل می‌دهد. این اشعه می‌تواند نسبت به UVB به بخش‌های عمیق‌تری از پوست نفوذ کند.

مواجهه مکرر و تجمعی با UVA با ایجاد نشانه‌های Photoaging یا پیری ناشی از نور، مانند چین‌وچروک، کاهش انعطاف‌پذیری و تغییرات رنگدانه‌ای پوست ارتباط دارد.

نکته مهم این است که UVA می‌تواند از شیشه معمولی پنجره تا حد قابل توجهی عبور کند. به همین دلیل قرار گرفتن طولانی‌مدت کنار پنجره یا داخل خودرو نیز می‌تواند باعث مواجهه با UVA شود.

UVB چیست؟

UVB طول موج کوتاه‌تری دارد و بیشتر در لایه‌های سطحی پوست اثر می‌گذارد. این اشعه یکی از عوامل اصلی آفتاب‌سوختگی است و در ایجاد آسیب DNA و سرطان‌های پوست نیز نقش دارد.

شدت UVB می‌تواند با ساعت روز، فصل، ارتفاع و موقعیت جغرافیایی تغییر کند. با این حال این موضوع به معنی بی‌اهمیت بودن UVA در روزهای دیگر یا ساعات متفاوت نیست.

مطالب مرتبط کرم ضد آفتاب رنگی | زیبایی و محافظت از پوست در یک محصول

تفاوت UVA و UVB در یک نگاه

ویژگی	UVA	UVB
طول موج	بلندتر	کوتاه‌تر
نفوذ در پوست	عمیق‌تر	بیشتر در لایه‌های سطحی
ارتباط شناخته‌شده	پیری نوری، لک و آسیب تجمعی	آفتاب‌سوختگی و آسیب پوستی
عبور از شیشه معمولی	تا حد قابل توجهی بله	بسیار کمتر
ارتباط با سرطان پوست	دارد	دارد
ارتباط با SPF	SPF به‌تنهایی معیار کامل آن نیست	SPF عمدتاً محافظت در برابر UVB را نشان می‌دهد

UVA خطرناک‌تر است یا UVB؟

بهتر است این دو را به شکل «کدام خطرناک‌تر است؟» مقابل یکدیگر قرار ندهیم. UVA و UVB هر دو می‌توانند به پوست آسیب برسانند و هر دو در فرآیندهای مرتبط با سرطان پوست نقش دارند.

UVB بیشتر با قرمزی و آفتاب‌سوختگی شناخته می‌شود، در حالی که آسیب ناشی از UVA ممکن است بدون سوختگی واضح و در اثر مواجهه تجمعی ایجاد شود. بنابراین نبود آفتاب‌سوختگی به معنی نبود آسیب ناشی از نور نیست.

تفاوت اثر UVA و UVB روی پوست چیست؟

UVA و پیری زودرس پوست

مواجهه طولانی و تکرارشونده با UVA می‌تواند در تخریب ساختارهای حمایتی پوست و ایجاد Photoaging نقش داشته باشد. چین‌وچروک، افت کیفیت بافت پوست و برخی تغییرات رنگدانه‌ای از پیامدهای شناخته‌شده مواجهه مزمن با نور هستند.

UVB و آفتاب‌سوختگی

UVB نقش مهمی در ایجاد اریتم یا همان قرمزی و آفتاب‌سوختگی دارد. شدت آفتاب‌سوختگی به مقدار مواجهه، حساسیت پوست و شرایط محیطی وابسته است.

UVA و UVB و لک‌های پوستی

نور خورشید می‌تواند در ایجاد یا تشدید برخی تغییرات رنگدانه‌ای نقش داشته باشد. به همین دلیل افرادی که مستعد لک هستند نباید محافظت در برابر خورشید را فقط به SPF بالا محدود کنند و باید محافظت UVA و سایر روش‌های کاهش مواجهه را نیز در نظر بگیرند.

انکر پیشنهادی: SPF ضد آفتاب برای پوست لک‌دار ← بخش/مقاله مرتبط با انتخاب SPF برای پوست لک‌دار

آیا UVA از شیشه عبور می‌کند؟

بله، شیشه معمولی بخش قابل توجهی از UVA را عبور می‌دهد، در حالی که عبور UVB از شیشه معمولی بسیار محدودتر است. نوع شیشه، پوشش‌های محافظ و شرایط ساختمان یا خودرو می‌توانند میزان عبور را تغییر دهند.

بنابراین فردی که ساعت‌های طولانی کنار پنجره یا در خودرو قرار دارد ممکن است همچنان با UVA مواجه باشد، حتی اگر دچار آفتاب‌سوختگی نشود.

SPF از UVA محافظت می‌کند یا UVB؟

عدد SPF عمدتاً میزان محافظت محصول در برابر اثرات UVB، به‌ویژه آفتاب‌سوختگی، را نشان می‌دهد. به همین دلیل بالا بودن SPF به‌تنهایی اطلاعات کاملی درباره محافظت UVA نمی‌دهد.

هنگام انتخاب محصول باید علاوه بر SPF، به نشانه‌های محافظت طیف گسترده یا Broad Spectrum و سیستم‌های سنجش محافظت UVA مانند PA در محصولاتی که از این سیستم استفاده می‌کنند توجه کرد.

Broad Spectrum روی ضد آفتاب یعنی چه؟

عبارت Broad Spectrum یا «طیف گسترده» نشان می‌دهد محصول بر اساس استاندارد مربوطه برای محافظت در برابر UVA و UVB ارزیابی شده است. هنگام خرید ضد آفتاب، این ویژگی در کنار SPF اهمیت دارد.

بنابراین اگر دو محصول SPF مشابهی دارند، بررسی سطح و نوع محافظت UVA می‌تواند یکی از معیارهای مهم مقایسه آنها باشد.

PA+++ و PA++++ چه معنایی دارند؟

PA سیستمی است که در برخی بازارها برای بیان سطح محافظت در برابر UVA استفاده می‌شود. تعداد علامت‌های + نشان‌دهنده سطح بالاتر محافظت UVA در چارچوب همان سیستم ارزیابی است.

مطالب مرتبط راهنمای کامل انتخاب رنگ مو بر اساس تناژ پوست

با این حال برچسب‌گذاری ضد آفتاب در کشورها و استانداردهای مختلف یکسان نیست؛ بنابراین بهتر است مشخصات رسمی همان محصول و ادعاهای درج‌شده روی بسته‌بندی بررسی شود.

آیا در روز ابری هم UVA و UVB به پوست می‌رسند؟

ابرها می‌توانند مقدار تابش فرابنفش را کاهش دهند، اما آن را لزوماً حذف نمی‌کنند. به همین دلیل روز ابری به معنی نبود مواجهه با UV نیست.

میزان واقعی مواجهه به شاخص UV، ضخامت ابرها، زمان روز، فصل و موقعیت جغرافیایی بستگی دارد. برای تصمیم‌گیری درباره محافظت روزانه، شرایط واقعی مواجهه را در نظر بگیرید.

آیا ضد آفتاب رنگی در برابر UVA و UVB بهتر است؟

رنگی یا بی‌رنگ بودن به‌تنهایی تعیین نمی‌کند یک ضد آفتاب چه میزان محافظت UVA و UVB دارد. این موضوع باید از مشخصات محافظتی همان محصول بررسی شود.

با این حال بعضی ضد آفتاب‌های رنگی حاوی رنگدانه‌هایی مانند اکسیدهای آهن هستند که می‌توانند در محافظت در برابر بخشی از نور مرئی نیز نقش داشته باشند؛ موضوعی که برای برخی افراد مستعد هایپرپیگمنتیشن اهمیت پیدا می‌کند.

هنگام خرید ضد آفتاب برای محافظت از UVA و UVB چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

SPF مناسب: برای مصرف روزانه معمولاً SPF30 یا بالاتر در نظر گرفته می‌شود.
محافظت طیف گسترده: وجود Broad Spectrum یا شاخص معتبر محافظت UVA را بررسی کنید.
نوع پوست: بافت و فرمولاسیون باید با پوست خشک، چرب، مختلط یا حساس سازگار باشد.
مقاومت در برابر آب: برای شنا، ورزش و تعریق به Water Resistant بودن محصول توجه کنید.
مقدار و روش استفاده: محافظت اعلام‌شده زمانی معنا دارد که محصول به مقدار کافی و طبق دستور استفاده شود.
تجدید ضد آفتاب: تعریق، شنا، تماس با حوله و گذشت زمان می‌توانند نیاز به تجدید را ایجاد کنند.

اگر قصد انتخاب محصول دارید، می‌توانید انواع ضد آفتاب را بر اساس SPF، نوع پوست، رنگی یا بی‌رنگ بودن، مقاومت در برابر آب و نوع محافظت در برابر UVA و UVB مقایسه کنید.

برای محافظت از پوست فقط ضد آفتاب کافی است؟

ضد آفتاب بخش مهمی از محافظت در برابر نور خورشید است، اما تنها راه نیست. استفاده از سایه، کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی و لباس مناسب و کاهش مواجهه مستقیم در شرایط تابش شدید می‌تواند محافظت را کامل‌تر کند.

به‌خصوص در ساحل، استخر و فعالیت‌های طولانی در فضای باز باید مقاومت در برابر آب و تجدید محصول را جدی گرفت.

جمع‌بندی: تفاوت UVA و UVB چیست؟

UVA و UVB هر دو از انواع اشعه فرابنفش خورشید هستند، اما اثرات و ویژگی‌های متفاوتی دارند. UVA طول موج بلندتری دارد و با پیری نوری و آسیب تجمعی پوست ارتباط دارد؛ UVB بیشتر با آفتاب‌سوختگی شناخته می‌شود. هر دو می‌توانند در آسیب DNA و سرطان پوست نقش داشته باشند.

به همین دلیل هنگام انتخاب ضد آفتاب نباید فقط عدد SPF را ببینیم. ترکیب SPF مناسب با محافظت طیف گسترده، استفاده کافی و تجدید صحیح محصول، رویکرد کامل‌تری برای محافظت از پوست ایجاد می‌کند.

سوالات متداول درباره UVA و UVB

UVA چیست؟

UVA نوعی اشعه فرابنفش با طول موج بلندتر است که می‌تواند به بخش‌های عمیق‌تر پوست نفوذ کند و در پیری نوری، تغییرات رنگدانه‌ای و آسیب پوستی نقش داشته باشد.